عملگرهای مقایسهای در پایتون
فهرست مطالب
تا اینجا با عملگرهای حسابی آشنا شدیم و یاد گرفتیم چطور با پایتون محاسبه انجام بدیم؛
مثلاً جمع، تفریق، ضرب، تقسیم و چیزای شبیه به این.
حالا وقتشه بریم سراغ یه دستهی خیلی مهم دیگه:
عملگرهای مقایسهای یا Comparison Operators
عملگرهای مقایسهای برای این استفاده میشن که دو مقدار رو با هم مقایسه کنیم.
مثلاً بپرسیم:
- آیا این دو عدد با هم برابرن؟
- آیا عدد اول از عدد دوم بزرگتره؟
- آیا سن کاربر بیشتر از ۱۸ هست؟
- آیا قیمت محصول کمتر از یه مقدار خاصه؟
نکته مهم اینه که نتیجهی عملگرهای مقایسهای همیشه یکی از این دو مقداره:
True
یا
False
یعنی جواب مقایسه یا درسته یا غلط.
چرا عملگرهای مقایسهای مهمن؟ 🤔
چون بعداً وقتی برسیم به شرطها، یعنی if و else،
قراره خیلی زیاد از همین عملگرها استفاده کنیم.
مثلاً:
age = 20
print(age >= 18)
خروجی
True
یعنی سن کاربر بزرگتر یا مساوی ۱۸ هست.
پس میتونیم بعداً با همین منطق تصمیم بگیریم که مثلاً کاربر اجازه ورود داشته باشه یا نه.
انواع عملگرهای مقایسهای در پایتون
بیایم یکییکی باهاشون آشنا بشیم 👇
1. عملگر برابری ==
برای بررسی برابر بودن دو مقدار از == استفاده میکنیم.
دقت کن که اینجا از دو تا مساوی استفاده میکنیم، نه یکی.
x = 10
y = 10
print(x == y)
خروجی
True
چون مقدار x و y با هم برابرن.
یه مثال دیگه:
print(5 == 3)
خروجی:
False
چون ۵ با ۳ برابر نیست.
تفاوت = و == خیلی مهمه ⚠️
این یکی از اشتباههای خیلی رایج بین مبتدیهاست.
در پایتون:
=
برای قرار دادن مقدار داخل متغیر استفاده میشه.
مثلاً:
name = "Ali"
یعنی مقدار "Ali" رو داخل متغیر name بریز.
اما:
==
برای مقایسه کردن دو مقدار استفاده میشه.
مثلاً:
print(name == "Ali")
یعنی بررسی کن آیا مقدار name برابر با "Ali" هست یا نه.
پس یادت باشه:
= مقداردهی
== مقایسه
2. عملگر نامساوی !=
اگر بخوایم بررسی کنیم دو مقدار برابر نیستن، از != استفاده میکنیم.
x = 10
y = 5
print(x != y)
خروجی
True
چون ۱۰ با ۵ برابر نیست.
مثال:
password = "1234"
print(password != "admin")
خروجی
True
چون مقدار password برابر با "admin" نیست.
3. عملگر بزرگتر >
برای بررسی اینکه مقدار سمت چپ از مقدار سمت راست بزرگتره یا نه، از > استفاده میکنیم.
print(10 > 5)
خروجی
True
چون ۱۰ از ۵ بزرگتره.
مثال با متغیر:
age = 16
print(age > 18)
خروجی
False
چون ۱۶ از ۱۸ بزرگتر نیست.
4. عملگر کوچکتر <
برای بررسی اینکه مقدار سمت چپ از مقدار سمت راست کوچکتره یا نه، از < استفاده میکنیم.
print(3 < 8)
خروجی
True
چون ۳ از ۸ کوچکتره.
مثال:
price = 50000
print(price < 100000)
خروجی:
True
چون قیمت کمتر از ۱۰۰۰۰۰ هست.
5. عملگر بزرگتر یا مساوی >=
گاهی وقتها فقط بزرگتر بودن کافی نیست؛
میخوایم بگیم اگر مقدار بزرگتر یا دقیقاً برابر بود، نتیجه درست باشه.
اینجا از >= استفاده میکنیم.
score = 20
print(score >= 10)
خروجی:
True
چون ۲۰ بزرگتر از ۱۰ هست.
مثال مهم:
age = 18
print(age >= 18)
خروجی:
True
چون سن دقیقاً برابر با ۱۸ هست و ما گفتیم بزرگتر یا مساوی ۱۸.
6. عملگر کوچکتر یا مساوی <=
این عملگر بررسی میکنه که مقدار سمت چپ کوچکتر یا برابر مقدار سمت راست هست یا نه.
score = 8
print(score <= 10)
خروجی:
True
چون ۸ از ۱۰ کوچکتره.
مثال:
temperature = 30
print(temperature <= 30)
خروجی:
True
چون مقدار دما دقیقاً برابر با ۳۰ هست.
جدول عملگرهای مقایسهای در پایتون 📌
| عملگر | معنی | مثال | خروجی |
|---|---|---|---|
== |
برابر است با | 5 == 5 |
True |
!= |
برابر نیست با | 5 != 3 |
True |
> |
بزرگتر از | 10 > 4 |
True |
< |
کوچکتر از | 2 < 7 |
True |
>= |
بزرگتر یا مساوی | 18 >= 18 |
True |
<= |
کوچکتر یا مساوی | 9 <= 10 |
True |
مقایسه رشتهها در پایتون 🧵
عملگرهای مقایسهای فقط برای عددها نیستن.
ما میتونیم رشتهها رو هم با هم مقایسه کنیم.
مثلاً:
name = "Ali"
print(name == "Ali")
خروجی
True
چون مقدار متغیر name دقیقاً برابر با "Ali" هست.
اما به این مثال دقت کن:
print("Ali" == "ali")
خروجی:
False
چرا؟
چون پایتون به بزرگی و کوچکی حروف حساسه.
یعنی:
"A"
با
"a"
فرق داره.
به این ویژگی میگیم Case Sensitive بودن.
مقایسه عدد و رشته؛ حواست باشه! ⚠️
یه اشتباه رایج دیگه اینه که فکر کنیم عدد 10 با رشته "10" یکیه.
اما در پایتون این دو تا با هم فرق دارن:
print(10 == "10")
خروجی:
False
چون اولی عدد صحیحه یعنی int
ولی دومی رشتهست یعنی str.
اگر بخوای این دوتا رو درست مقایسه کنی، باید نوع دادهها رو یکی کنی.
مثلاً:
number = "10"
print(int(number) == 10)
خروجی:
True
اینجا اول "10" رو با int() تبدیل کردیم به عدد،
بعد مقایسه انجام دادیم.
مثال کاربردی با input 👇
فرض کن میخوای از کاربر سن بگیری و بررسی کنی آیا سنش به ۱۸ رسیده یا نه.
age = int(input("سن خودت رو وارد کن: "))
print(age >= 18)
اگر کاربر عدد ۲۰ وارد کنه، خروجی میشه:
True
اگر عدد ۱۵ وارد کنه، خروجی میشه:
False
فعلاً فقط نتیجه رو چاپ میکنیم.
در درس شرطها یاد میگیریم چطور بر اساس همین True و False تصمیم بگیریم و پیام مناسب نمایش بدیم.
چند مثال تمرینی ساده 🧠
x = 7
y = 12
print(x == y)
print(x != y)
print(x > y)
print(x < y)
print(x >= 7)
print(y <= 10)
خروجی:
False
True
False
True
True
False
بیایم خیلی سریع بررسی کنیم:
x == yغلطه، چون ۷ با ۱۲ برابر نیست.x != yدرسته، چون ۷ با ۱۲ فرق داره.x > yغلطه، چون ۷ از ۱۲ بزرگتر نیست.x < yدرسته، چون ۷ از ۱۲ کوچکتره.x >= 7درسته، چون ۷ با ۷ برابره.y <= 10غلطه، چون ۱۲ کوچکتر یا مساوی ۱۰ نیست.
تمرین کدنویسی 💪
یه برنامه بنویس که از کاربر دو عدد بگیره و بعد موارد زیر رو چاپ کنه:
- آیا عدد اول با عدد دوم برابره؟
- آیا عدد اول با عدد دوم فرق داره؟
- آیا عدد اول از عدد دوم بزرگتره؟
- آیا عدد اول از عدد دوم کوچکتره؟
- آیا عدد اول بزرگتر یا مساوی عدد دومه؟
- آیا عدد اول کوچکتر یا مساوی عدد دومه؟
راهنمایی کوچولو:
num1 = float(input("عدد اول رو وارد کن: "))
num2 = float(input("عدد دوم رو وارد کن: "))
print(num1 == num2)
print(num1 != num2)
print(num1 > num2)
print(num1 < num2)
print(num1 >= num2)
print(num1 <= num2)
بعد چند بار برنامه رو اجرا کن و عددهای مختلف وارد کن.
مثلاً یه بار دو عدد برابر بده، یه بار عدد اول بزرگتر باشه، یه بار عدد دوم بزرگتر باشه.
اینجوری خیلی بهتر متوجه میشی هر عملگر دقیقاً چیکار میکنه 😉
جمعبندی ✅
توی این درس با عملگرهای مقایسهای در پایتون آشنا شدیم.
یاد گرفتیم که این عملگرها برای مقایسه دو مقدار استفاده میشن و خروجیشون همیشه یکی از این دو حالته:
True
یا
False
همچنین این عملگرها رو یاد گرفتیم:
==برای بررسی برابری!=برای بررسی نابرابری>برای بزرگتر بودن<برای کوچکتر بودن>=برای بزرگتر یا مساوی بودن<=برای کوچکتر یا مساوی بودن
این درس خیلی مهمه، چون پایهی ورود ما به بحث شرطهاست.
وقتی برسیم به if، میبینی که همین مقایسههای ساده چقدر توی برنامهنویسی واقعی کاربرد دارن 🚀
